ТАЪЛИМ ВА ТАРБИЯ — УЙҒОНИШ ДАВРИ ПОЙДЕВОРИ

E'lonlar

 

     Олий таълим қамровини кенгай- тириш, олий маълумотли мутахас- сислар тайёрлаш сифатини яхши- лаш, таълим жараёнига рақамли технология ва замонавий усулларни жорий этиш, олий таълим муассаса- ларида илмий тадқиқот ишлари на- тижадорлигини ошириш, ёшларни илмий фаолиятга кенг жалб этиш, илм-фаннинг инновацион инфрату- зилмасини шакллантириш, маъна- вий-маърифий ва тарбиявий ишлар таъсирчанлигини кучайтириш каби- лар соҳа ривожининг асосий йўна- лишлари сифатида белгиланди.

   Таълим соҳасини ривожлан- тиришда тараққий этган хорижий давлатлар тажрибаларидан ҳам кенг фойдаланишга катта эътибор қаратилмоқда. Юртимизда ўнлаб нуфузли хорижий университетлар- нинг филиаллари ташкил этилди.

Халқаро ҳамкорлик доираси- даги ишлар кўлами ҳам кенгайди. Хусусан, АҚШда стажировка ўташ учун эълон қилинган танловда рес- публиканинг 20 та олий таълим муассасасининг 500 нафар про- фессор-ўқитувчиси иштирок этди. Улар орасидан 10 нафари ғолиб бўлди. Танлов ғолиблари 20 ҳафта давомида тажриба ва малака оши- риш учун АҚШнинг машинасозлик, қишлоқ хўжалиги, ирригация ва кимё технологиялари универси- тетларида бўлиб, мутахассислар тайёрлаш тизимини ўрганди, касб таълими бўйича педагогик техно- логияларга эътибор қаратди.

    Президентимизнинг “Коронави- рус пандемиясини юмшатиш, аҳо- лининг санитария-эпидемиологик осойишталиги ва саломатлигини сақлаш тизимини тубдан такомил- лаштириш чора-тадбирлари тўғри- сида”ги фармонида инсон ҳаётини турли касаллик ва техноген ҳоди- салардан ҳимоя қилиш, мутахассис- лар тайёрлаш каби вазифалар бел- гиланди. Ушбу фармонга мувофиқ, 2020 йил 1 сентябрдан бошлаб са- нитария-эпидемиология ва жамоат саломатлиги соҳасида бакалавриат ва магистратура мутахассисликла- ри бўйича юқори малакали кадрлар тайёрлаш мақсадида тиббиёт олий таълим муассасаларида Тиббий профилактика ва жамоат саломат- лиги факультети ташкил этилди. Тиббий профилактика ва соғлом турмуш тарзини шакллантириш мақ- садида туман ва шаҳар марказий кўп тармоқли поликлиникаларида тиб- биёт маълумотига эга бўлган валео- лог, тиббий психолог, нутрициолог, диетолог, фармаколог, кинезиолог, реабилитолог, профпатолог каби му- тахассисликлар бўйича иш ўринла- ри очиш режалаштирилмоқда.

      2021 йил 1 январга қадар тиббиёт олий таълим муассасаларида нуфузли хорижий тиббиёт таълим даргоҳлари билан ҳамкорликда қўшма таълим дастурлари асосида санитария-гигиена ва эпидемиоло- гия ҳамда микробиология йўнали- шида филиал, халқаро факультет- лар очилади.

     Президентимизнинг “Ўзбекистон Республикаси олий таълим тизи- мини 2030 йилгача ривожлантириш концепциясини тасдиқлаш тўғриси- да”ги фармонида юртимизнинг 10 та олий таълим муассасаси 2030 йилга қадар халқаро рейтинглар мингталиги рўйхатидан жой олиши вазифаси белгиланган. Ушбу вази- фалар халқаро стандартларда бел- гиланган талабларга риоя қилиш, таълим сифатини дунё андозалари даражасига олиб чиқишни тақозо этади. Бу борада, биринчи навбат- да, ЮНЕСКО томонидан 2011 йил- да қабул қилинган Халқаро таълим стандартлари, таснифи меъёрлари- ни миллий таълим анъаналарини ҳисобга олган ҳолда қабул қилиш муҳим аҳамиятга эга. Таълимнинг барча босқичлари билан бир қатор- да 6-даражага мувофиқ бакалавр.

 

 

7-даражага асосан магистратура ва 8-даража (ёки шунга тенг келув- чи миллий таълим даражаси)га би- ноан докторантура таълими талаб- лари ишлаб чиқилган.

Ўзбекистон Республикаси олий таълим тизимини 2030 йилгача ри- вожлантириш концепциясида иж- тимоий соҳа ва иқтисодиёт тармоқ- лари эҳтиёжларидан келиб чиққан ҳолда фан, таълим ва ишлаб чи- қаришнинг мустаҳкам интеграция- сини таъминлаш асосида таълим сифатини яхшилаш, рақобатбар- дош кадрлар тайёрлаш, илмий ва инновацион фаолиятни самарали ташкил этиш, халқаро ҳамкорлик- ни ривожлантириш вазифалари белгиланган. Президентимизнинг “Олий ва ўрта махсус таълим тизи- мига бошқарувнинг янги тамойил- ларини жорий этиш чора-тадбирла- ри тўғрисида”ги қарорига мувофиқ, 18 та янги олий таълим муассасаси фаолияти йўлга қўйилади. Унинг 10 таси маҳаллий, 3 таси хорижий,

5 таси давлат-хусусий шериклик шартлари асосида ташкил этила- ди. Қўшма таълим дастурлари асо- сида кадрлар тайёрлаш икки баро- бар оширилади. Булар натижасида ёшларни олий таълимга қамров

25 фоизга етказилади. Муҳандис- лик-техник таълим йўналишлари бўйича қабул параметрлари улуши 28 фоиз кўпайтирилади. Бакалавр- ликдан магистратурага қабул қи- линган талабалар улуши 10 фоиз оширилади. Хорижий тажриба асосида талабаларда амалий кў- никмаларни шакллантириш мақсадида олий таълим муассасаларида

ўқув жараёни кредит-модуль тизи- ми асосида ташкил этилади, таъ- лим жараёнлари электрон таълим бошқарув тизими орқали назорат қилинади.

   Олий ва ўрта махсус таълим ва- зирлиги ҳузуридаги Олий таълим- ни ривожлантириш тадқиқотлари ва илғор технологияларни татбиқ этиш маркази ташкил этилиши тизимни янада ривожлантириш, таълим жараёнини ўқув-методик таъминлаш ҳамда олий таълим муассасалари фаолиятини тако- миллаштириш бўйича тадқиқотлар учун зарур шарт-шароит яратиши билан аҳамиятли бўлди. Таълим стандартлари ва ўқув адабиётла- рини ишлаб чиқиш марказнинг асо- сий фаолият мезони саналади.

Марказ Ўзбекистон Республи- каси олий таълим тизимини 2030 йилгача ривожлантириш концеп- цияси доирасида белгиланган ва- зифаларни бажариш мақсадида хо- рижий инвестицияларни кенг жалб қилиш, пуллик хизматлар кўламини кенгайтириш ва бюджетдан ташқа- ри бошқа маблағлар ҳисобига олий таълим муассасаларида технопарк,

       форсайт, технологиялар трансфе- ри, стартап, акселератор марказла- рини ташкил этади. Бу марказлар, ўз навбатида, тегишли тармоқ, соҳа ва ҳудудларнинг ижтимоий-иқтисо- дий ривожланишини тадқиқ этади, прогнозлаштирувчи илмий-амалий муассасалар даражасига олиб чи- қади ҳамда ҳудудлар иқтисодиёти- ни ривожлантиришда амалий, ил- мий-ташкилий ишларда шартнома асосида иштирок этади.

Концепцияга мувофиқ, мамла- катимиздаги олий таълим муасса- саларининг 85 фоизи 2030 йилгача босқичма-босқич кредит-модуль тизимига ўтиши режалаштирил- ган. 2020-2021 ўқув йилида, яъни шу пайтгача мамлакатимиздаги 30 дан ортиқ йирик олийгоҳ шу тизим- га ўтди.

Сўнгги тўрт йил ичида мамла- катимизда 45 та янги олий таълим муассасаси ташкил этилди. Бу йил олий ўқув юртларига кириш учун бир ярим миллионга яқин ёш ҳуж- жат топширди. Бу ўтган йилдагига нисбатан 40 фоиз кўп. Бу эса мам- лакатимиз ёшларининг илмга ни- ҳоятда чанқоқ эканидан дарак бе- ради. Фақат олий таълимга қамров кўламини ошириш орқали бу йигит- қизларимизнинг билим олишга бўл- ган эҳтиёжини чуқурроқ қондириш мумкин.

Шу нуқтаи назардан, мамлака- тимизда таълим соҳаси, хусусан, олий таълимда олиб борилаётган туб ислоҳотлар янги Ўзбекистон пойдеворини мустаҳкамлашга хиз мат қилади.

Зафар ҲАКИМОВ,

Олий таълимни ривожлантириш тадқиқотлари ва илғор технологияларни татбиқ этиш маркази директори

Манба Янги Ўзбекистон газетаси